نسلِ کممدرسهرفته؛ روایتی از بحران پنهان آموزش و پرورش در ایران/ وقتی تعطیلی عادی شد، آموزش چه چیزی را از دست داد؟
نشستی با موضوع آموزش از راه دور و بررسی تجربه چند ساله این نوع آموزش در ایران( از سال ۱۳۹۸ با شیوع کرونا تا به امروز) با میزبانی سید جواد موسوی، عضو شورای سردبیری مگ دید و با حضور مستوره نصیری، دبیر گروه اجتماعی، مظاهر گودرزی، خبرنگار حوزه آموزش و معاون گروه اجتماعی و فهمیه نظری، دبیر گروه تاریخ مگ دید در قالب برنامه «وسط تحریریه» که به بررسی موضوعات روز و مهم در کنار اعضای تحریریه میپردازد، برگزار شد.
گفتوگوهای این نشست روایتی است از پیامدهای پنهان و آشکار تعطیلیهای مکرر مدارس؛ از دوران کرونا تا امروز که آلودگی هوا، ناترازی انرژی و بیماریهای فصلی به دلایل همیشگی تعطیلی تبدیل شدهاند. افت شدید کیفیت آموزش، کاهش مهارتهای پایه خواندن و نوشتن، تضعیف اجتماعیشدن دانشآموزان و افزایش ترک تحصیل، بخشهایی از واقعیتی است که روزنامهنگاران در این گفتوگو به آن پرداختهاند. گفتوگویی که نشان میدهد آموزش مجازی و تعطیلیهای پیدرپی، بیش از آنچه تصور میشود، آینده تحصیلی و اجتماعی کودکان و نوجوانان ایرانی را تحت تأثیر قرار داده است.
مهمترین بخشهای این گفتوگو به همراه دو ویدئو از این نشست در ادامه میآید:
افت نگرانکننده معدل دانشآموزان پس از آموزش غیرحضوری
مستوره نصیری با اشاره به پیامدهای آموزش مجازی و تعطیلیهای مکرر مدارس میگوید: «تأثیرات کممدرسهرفتن بچهها لزوماً در همان زمان دیده نمیشود، اما آمارها هشداردهندهاند.»
به گفته این روزنامهنگار، مقایسه میانگین معدل پایه دوازدهم طی سه سال گذشته نشان میدهد که در سال ۱۴۰۳، میانگین معدل رشته تجربی ۱۲، ریاضی ۱۱/۸۲ و انسانی ۹/۱۳ بوده است؛ رقمی که در برخی رشتهها حتی به زیر ۱۰ سقوط کرده است.
نصیری با یادآوری آغاز آموزش غیرحضوری از اسفند ۱۳۹۸ و همزمان با شیوع کرونا و راهاندازی پلتفرم «شاد» تأکید میکند: «در دوره کرونا آموزش از راه دور اجتنابناپذیر بود، اما پس از آن، تعطیلی مدارس به دلایلی مانند آلودگی هوا، ناترازی انرژی و امسال آنفلوآنزا ادامه پیدا کرد.»
تجربه جهانی؛ آموزش در خانه آسیبزا است
به گفته او، پس از کرونا بسیاری از کشورها به آسیبهای آموزش در منزل پی بردند. «در آلمان مهارت عمومی خواندن یکسوم کاهش پیدا کرده و در آمریکا نیز این مهارت با افت ۳۲ درصدی مواجه شده است.»
او تأکید میکند که آموزش صرفاً انتقال محتوا نیست و بُعد پرورشی و اجتماعی دانشآموزان در آموزش مجازی بهشدت مغفول مانده است.
یک ماه آموزش از دسترفته در هر چهار ماه تحصیلی
مظاهر گودرزی، روزنامهنگار با اشاره به افزایش بیسابقه تعطیلیها میگوید: «قبل از کرونا هم تعطیلی مدارس وجود داشت، اما نه با این ضریب.»
او با نقلقول از مدیر یکی از مدارس توضیح میدهد: «در چهار ماه آموزشی که هر ماه حدود ۲۲ روز است، عملاً دانشآموزان یک ماه کامل را بهطور مؤثر از آموزش محروم میشوند.»
گودرزی همچنین به مشکلات پلتفرم شاد اشاره میکند و میگوید: «محدودیت اینترنت و اختلالهای مداوم باعث شده بسیاری از دانشآموزان عملاً به آموزش دسترسی نداشته باشند.»
تعطیلی مدارس؛ نتیجه بیتوجهی به محیطزیست و سیاستگذاری
به باور گودرزی، وضعیت فعلی نتیجه سالها بیتوجهی به محیطزیست و سیاستهای نادرست است. «وقتی گردوغبار، آلودگی هوا و خودروهای بیکیفیت را ساده گرفتیم، باید میدانستیم که این مشکلات روزی آموزش را فلج میکند.»
او میافزاید: «در کلاسهای مجازی، دانشآموز اغلب در اتاق خود مشغول کارهای دیگری است و آموزش رسمی جدی گرفته نمیشود؛ حتی برخی خانوادهها از این وضعیت رضایت دارند.»
آسیب جدی به اجتماعیشدن کودکان
فهیمه نظری، دبیر گروه تاریخ، با اشاره به تعطیلیهای گسترده دانشگاهها در سالهای اخیر میگوید: «بیشترین تعطیلی دانشگاهها مربوط به انقلاب فرهنگی بود که ۳۰ ماه طول کشید و باعث مهاجرت حدود ۹ هزار استاد شد.»
او تأکید میکند: «مسئله اصلی فراتر از یادگیری خواندن و نوشتن است؛ مدرسه نهاد اصلی اجتماعیشدن کودکان است، چیزی که در خانواده اتفاق نمیافتد.»
نظری با مقایسه شرایط دهه ۶۰ میگوید: «آن زمان حتی با برف سنگین و بیماریهای فراگیر، مدارس تعطیل نمیشدند. امروز اما آموزش مجازی برای کودکان شبیه بازی شده و نتیجه آن کودکانی منزوی و فاقد مهارت ارتباطی است.»
ترک تحصیل و فقر آموزشی
در ادامه، مظاهر گودرزی به آمار مرکز آمار ایران اشاره میکند که نشان میدهد بخش قابلتوجهی از ترکتحصیلکنندگان، نوجوانان ۱۵ تا ۱۷ سالهاند؛ سنی که بسیاری از آنها برای کمک به اقتصاد خانواده، کار را به تحصیل ترجیح میدهند.
مستوره نصیری نیز با اشاره به شکاف طبقاتی در آموزش میگوید: «برخی خانوادههای متمول آموزش در خانه را ترجیح میدهند و معلم خصوصی میگیرند، اما در سالهای ۹۸ و ۹۹ حدود ۱۵ درصد دانشآموزان نه اینترنت داشتند و نه گوشی؛ رقمی که نشاندهنده عمق فقر آموزشی است.»
۴۷۴۷
